<p>Pınar Yayınları</p>
Erdemli kişi erdemi görür, bilge kişi bilgeliği, derin kişi derinliği, yüzeysel kişi ise yüzeyselliği… Liu Zhi, İslam’ın hakikatlerini evrensel bir disiplin çerçevesinde izah etmeye çalışan Çinli Müslüman âlimlerden. İslami ilimlerin çeşitli dallarında eser vermiş üretken bir kalem… Bu yüzden yaşadığı coğrafyanın Gazzali’si kabul ediliyor. Liu Zhi, İslami ilimleri Çin’in geleneksel düşünce sistemine dayandırarak yorumladı ve özgün bir perspektif geliştirdi. Kendi ifadesiyle üç kutuplu ilim adını verdiği bir sistem kurarak Allah, yeryüzü ve insan arasındaki ilişkiyi inceledi.
Bilginin üç ekseni üzerinden şekillenen İslam’ın Beş Şartının Hikmetleri ile Liu Zhi’nin düşünce tarzı ve olağanüstü bilgeliği ama aynı zamanda Çin İslam düşüncesinin önemli ayrıntıları ortaya konuyor. Liu Zhi’ye göre Allah ile yeryüzü arasındaki uyum, ilahi düzenin evrensel ilkelerini temsil eden ve onları maddi dünyada görünür kılan beş şartın yaşanmasıyla gerçekleşir. Akılselimle bakıldığında bu ibadetler, manevi ve maddi alanları birbirine yaklaştırır; böylece geçici olan ile ebedî arasındaki karşıtlığı aşan bir denge oluşturur.
İslam’ın Beş Şartının Hikmetleri Liu Zhi’nin âlim portresini çizmekten çok daha fazlasını içeriyor: Sözü yormadan bencillikleri aşmak, erdemi geri kazanmak ve nihayetinde mutlak adalete ulaşmak için yapılması gerekenleri hatırlatıyor.
Çinli Müslüman âlim. 17. yüzyılın ortalarında Nanjing’de doğdu. Babası dönemin Konfüçyanist Müslüman ekolüne mensup âlimlerinden Liu Sanjie’dir. Liu Zhi’nin doğum ve ölüm tarihi tam bilinmemekle beraber eserlerinden hareketle 1660 yılı civarında doğduğu kabul edilmektedir. İlk eğitimini babasından aldı. On iki yaşında Nanjing’deki jingtang medreseleri arasında en önde gelen Yuan okuluna girdi. Burada dönemin âlimlerinden Yuan Ruqi’den ders aldı. Arapça, Farsça ve Çinceyi de bu medreselerde öğrendi. Babası ve hocasından etkilenip erken yaşlarda ilme yöneldi, on beş yaşına geldiğinde Konfüçyanist klasiklerini, Çin tarihi, edebiyatı ve felsefesini, farklı felsefi ekollerin kitaplarını okumaya başladı ve sekiz yılını Çin klasiklerine ayırdı. Ardından tekrar İslami ilimlere yöneldi ve altı yıl İslam klasiklerini okudu. Sonraki üç yılını Budist, bir yılını da Taoist kanonlara hasretti. Liu Zhi, ilim hayatının ilk dönemlerini Nanjing’de geçirdi. Daha sonra Shandong’dan Pekin’e, Hunan ve Hubei’den Shaanxi ve Gansu’ya kadar geniş bir coğrafyayı dolaştı, buralardaki âlimlerden ders aldı. Hayatını Çin’in farklı bölgelerindeki kütüphaneleri ve medreseleri ziyaret edip araştırmalar yaparak geçirdi. 16. yüzyılın sonu ile 18. yüzyılın ortalarına kadar devam eden Çin’deki entelektüel üretim döneminin Gazzali’si kabul edilen Liu Zhi’nin son eserini yazdığı 1724’ten sonra vefat ettiği, kabrinin de Nanjing’in güney kapısı yakınlarında bulunduğu tahmin edilmektedir. Tianfang Xingli, Tianfang Dianli ve Tianfang Zhisheng Shilu kitaplarında Tanrı, âlem ve insan ilişkisi hakkındaki düşüncelerini metafizik, hukuk ve bilge nosyonları vasıtasıyla sistemli bir şekilde açıklamıştır.